Jevanđelje po Marku

Joanis D. Karavidopulos, tumačenje, Istina, Šibenik-Beograd 2007, broj strana: 416

Na srpskom biblijskom planu nikad dovoljno tumačenja biblijskih knjiga Novoga zaveta, i treba im prilaziti svagda s novim entuzijazmom, s drugačijeg ugla, uz korišćenje osveštane svetootačke književnosti, kao i tumačenja svetlih ličnosti Pravoslavne crkve u njenom dvadesetovekovnom trajanju, kao i nezaobilaznih dela stvorenih u zapadnom krilu hrišćanstva. Posebno su ovi na zapadu nastojali da pruže neku vrstu komentara, uz silne lingvističke, istorijske, literarne, religijske vanbiblijske podatke, koji takođe mogu doprineti osvetljavanju nekog navoda u Svetom pismu i, zašto ne, pojasniti  smisao biblijskog teksta, mada ovakav pristup pravoslavnima, bar do sada, čini se nekako nepotrebnim.
Inače, Markovo jevanđelje tumačili su: prof. E. Čarnić, J. Popović, Teofilakt (prevod dečanskih monaha snabdeven stručnim propratnim komentarom v rednim divljenja), dok su pojedine njegove odeljke rastumačili skoro svi  bolji predavači Novoga zaveta na bogoslovskim školama.
Profesor Novoga zaveta sa solunskog Bogoslovskog fakulteta Jovan Karavidopulos nije samo u biblijskom svetu znameniti stručnjak za istoriju novozavetnog teksta (setimo se da je on jedan od četiri urednika u svetu slavnog kritičkog izdanja Novog zaveta na grčkom jeziku, tzv. 27. izdanja), nego i komentator-tumač. Pri svome egzegetskom radu Karavidopulos se služi tumačenjima svetih Otaca: Dionisija Akleksandrijskog, Eftimija Zigavina, Teofilakta, Jovana Zlatousta, Kirila Aleksandrijskog, Origena, a od novijih komentatora, delima: N. Damalas, P. Trembelasa, V. Barklija, Č. Granfilda, E. Henhena, E. Klostermana, M. Langranža, E. Lomajera, A. Šlahtera, J. Šminda, J. Šnivinda, E. Švajcera, Štrak-Bilerbeka, V. Tejlora, J. Vajsa, i drugih. Reklo bi se, znalcu stranih jezika, a iznad svega, starogrčkog novozavetnog jezika, i nije teško da se suvereno kreće po opsežnoj literaturi, izvornoj i sekundarnoj. Međutim, sve to treba sažeti i pretočiti u pitki jezik pravoslavnog tumača kroz koji veje sveži dah Svetoga Duha.
Pored bibliografije i opsežnog uvoda u Markovo jevanđelje, autor deli tumačenje u nekoliko odeljaka, kao što su: Začeci mesijanstva, Isusova ču i sukob s predstavnicima starog jevrejskog verskog sistema, Stvaranje novog naroda Božjega; otkrivanje tajne Carstva Božjeg  kroz parabole (priče) i čuda,  Izrailjski narod izgoni Mesiju; obraćanje neznabošcima; Otkrivanje Carstva Božjeg neznabošcima.
Ovo već drugo Karavidopulosovo delo (Uvod u Novi zavet objavljen 2005. godine već je postao standardni udžbenik u našim  bogoslovskim školama) prevela je Lada Jagušt Akad, a redakciju obavio episkop dalmatinski Fotije. Kako izdavač (Dalmatinska eparhija) obećava,  objaviće se i druga tumačenja novozavetnih spisa istoga autora kako bi se dobio zaokruženi sistem. Ova eparhija je i ovim delom pokazala da se zanavlja i na prosvetnom planu, po čemu je bila poznata iz davnine.
R. Rakić

Prizrenska bogoslovija

Prof. dr Vladimir Bovan, izdavač Srpska Pravoslavna Bogoslovija Sv. Kirila i Metodija - Prizren,
privremeno u Nišu,
2007. godine

Ovih dana je u Nišu iz štampe izašlo kapitalno delo prof. dr Vladimira Bovana, stručnoj javnosti dobro poznatog naučnog pregaoca i vrednog istraživača i sakupljača narodnog blaga srpskog naroda na Kosovu i Metohiji, pisca brojnih knjiga i, svakako, jednog od najboljih poznavalaca srpskog književnog nasleđa na prostorima Stare Srbije.
Reč je o veoma značajnoj knjizi-monografiji pod naslovom „Prizrenska bogoslovija“, koja se pred čitaocima pojavljuje kao plod višegodišnjeg istraživačkog rada prof. Bovana i koja obuhvata širok i istorijski period od osnivanja Prizrenske bogoslovije 1871. godine, pa sve do poslednjih tragičnih događaja na Kosovu i Metohiji, koji rezultiraju njenim izgonom 1999. godine. Vodeći nas detaljno i precizno kroz svaki segment bogate istorije Prizrenske bogoslovije, autor nas, slikovito i plastično upoznaje sa prosvetnim, kulturnim, nacionalnim i, nadasve, duhovnim značajem ove jedinstvene (u to vreme i jedine) ustanove srpskog naroda i njegove Crkve takvog tipa u svakom pojedinačnom periodu njenog postojanja na prostoru Kosova i Metohije. Pripovedački lako, a u isto vreme naučno i argumentovano, autor pred čitaoce iznosi čitav spektar ličnosti i događaja, upoznavajući nas sa političkim i kulturnim prilikama u Staroj Srbiji u vreme osnivanja Prizrenske bogoslovije, zatim opisuje rad škole u turskom periodu (1871-1912), znalački tumačeći znakove vremena, pripremu za oslobođenje od turskog jarma i učešće u tim naporima rektora, nastavnika i đaka Prizrenske bogoslovije. Period Prvog i Drugog Svetskog rata, vreme između ova dva rata, kao i period nakon Drugog Svetskog rata, takođe su zastupljeni u knjizi. Slede poglavlja: Rektori Prizrenske bogoslovije; Nastavnici; Učenici; i Mesto i značaj Prizrenske bogoslovije u duhovnom životu Srba u Staroj Srbiji.
Pored mnogobrojnih fotografija koje ilustruju život Prizrenske bogoslovije kroz  njenu dugu i bogatu istoriju i fotografija neviđenog izliva mržnje prema ovoj školi u martovskom pogromu 2004. godine, ova knjiga je obogaćena i mnogim prilozima. Na prvom mestu su spiskovi profesora i svršenih učenika Bogoslovije, zaključno sa onima  koji su makar jednu školsku godinu proveli u Bogosloviji u Prizrenu. Slede svečani referati na proslavama 100-godišnjice i 125-godišnjice Prizrenske bogoslovije, kao i pozdrav Predsednika SO Prizren mr Zorana Čičkarića zvanicama na proslavi 125-godišnjice Bogoslovije. Posveta pesnika Jovana Dučića učenicima Prizrenske bogoslovije, kao i pesma dramske umetnice Ljiljane Lašić predavačima i đacima Bogoslovije su ilustracija kako su Prizrensku bogosloviju doživljavali i ocenjivali kulturni poslenici srpskog naroda.
Sećanje Raška Stjepanovića, učenika Bogoslovije, na poslednje dane boravka u Prizrenu pred egzodus i dirljiva Pesma o Prizrenu Miodraga Kragulja, najrečitije su svedočanstvo o večnoj ukorenjenosti Prizrenske bogoslovije u srcima njenih vaspitanika.       
Uvereni smo da je knjiga o Prizrenskoj bogosloviji, koja se pojavljuje u vreme kada se odlučuje sudbina Kosova i Metohije, od ogromnog značaja kao podsetnik na Bogosloviju u Prizrenu kao na kamen međaš našega naroda. Podsetnik, ali i opomena. Podsetnik na ono što je ona značila našem narodu i njegovoj Crkvi na tom osveštanom tlu Stare Srbije kroz sve vreme svoga trajanja na tim prostorima, a opomena da moramo biti i ostati verni sinovi svoje Otadžbine, što je i zavetna želja njenog ktitora Sime A. Igumanova Prizrenca. 
Imajući to u vidu slobodni smo ovu knjigu preporučuti svim svršenim učenicima Prizrenske bogoslovije ili njihovim rođacima, ali i onima koji će se u njoj tek vaspitavati, jer će tek upoznavši bogatu i uzvišenu istoriju ove crkvene prosvetne ustanove moći da je zavole onom ljubavlju kojom su je volele generacije bogoslova. Ova knjiga predstavlja, naravno, i neizostavni priručnik za svakog onog ko se bavi ili interesuje za istoriju Srpske Crkve i srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.
Knjiga se, zasad, može nabaviti u Prizrenskoj bogosloviji u Nišu, a uskoro će biti dostupna i u svim snabdevenijim crkvenim knjižarama. Dejan Krstić

Zapisi iz đedove kolibe

Časlav M. Damjanović
Pogledi, Kragujevac,
2007. godine

Da li je tačno da Srbe ne vole pojedini susedni narodi i mnogi moćnici u svetu, neki narodi koji se ne graniče sa njima, koji su daleko od njih i nemaju nikakve stvarne razloge da Srbe mrze, barem nikakve razloge uzrokovane samim Srbima?
Na ovu dilemu i zbunjujuća pitanja oko Srba u savremenom svetu pravi odgovor možemo naći u knjizi Časlava Damjanovića Zapisi iz đedove kolibe, po mnogo čemu značajne, pre svega po dokumentovanom opovrgavanju svih laži protiv Srba, učinjenih od strane navodnih zapadnih demokrata i lažnih zagovornika zaštite ljudskih (šiptarskih) prava koja su, tobože, ugrožena od strane Srba.
Devedesetih godina prošlog veka tobožnji naši saveznici sami su preuzeli "krvav zanat" od Broza da dokrajče srpski narod. "Skoro godinu dana pre početka krvoprolića i rasturanja Jugoslavije, 5. oktobra 1990. godine, američki Kongres je izglasao Zakon 101-513", kaže pisac ove knjige (str. 46) o davanju ovlašćenja, protivno Ustavu i zakonima SAD, o davanju zakonskog prava pomaganja oružanih grupacija u Jugoslaviji, da razbiju Jugoslaviju, a "fotomontaža kojom je 1992. godine britanski fotoreporter Peni Maršal isfabrikovala Trnopolje u koncentracioni logor, a momke u sabirnom centru u izmučene logoraše srpskog koncentracionog logora je, u stvari, početak dehumanizacije i satanizacije Srba" (u knjizi, str. 51). Dakle, Srbi žrtve muslimana, predstavljeni su, od ove krvave lažljivice kao da su muslimani, žrtve Srba; nevini srpski narod je proglašen za zločinca i ratnog huškača genocidnog soja; novi fariseji i Jude su ponovo osudili Pravoslavnog Hrista, i večito stradajući, nevini Hristov narod - pravoslavne Srbe, na raspeće i iščeznuće.
Svaka lažna informacija potekla iz Amerike protiv Srba imala je svoju predigru, plaćen dogovor, skovanu zaveru, inkubacijsko vreme i razglas po čitavom svetu, obigravajući zemaljsku kuglu uzduž i popreko, i podudarala se sa habzgburškom propagandom protiv Srba.
Ova knjiga pokazuje da nije čudo što su Džordž Buš, Margaret Tačer, Lorens Iglberger, Džejms Bejker, Al Gor, Robert Dol, Ričard Lugar, Denis De Končini... bili samo neki od poznatih klijenata kovnice laži protiv Srba Rader Fina (str. 126). Svaka mala ili velika lažž Rader Fina poslužila je CNN-u, to jest Americi, a odatle iznajmljenim medijima širom celog sveta, da se zagadi vazduh lažima protiv Srba, kako bi Amerikanci, zajedno sa CIA, ustašama i Nemcima, isterali Srbe iz BiH, iz Hrvatske, izvodeći združene ratne vežbe "Bljesak" i "Oluju", progon Srba iz BiH, izgon sa Kosmeta. A sve posle izmišljenih zločina u Srebrenici, Markalama, kasnije organizovanog progona Srba sa Kosmeta, uz pomoć montiranja i laži o slučaju Račak i navodnom ubijanju milion Šiptara od strane Srba. Sve je to bila predigra i uvertira za NATO bombardovanje Srbije. I to male, ojađene, u nametnutim ratovima oko razbijanja Jugoslavije, istrošene i iscrpljene Srbije, koja se jedva izvukla iz Brozovog zemaljskog pakla.
"Pitanje je zašto danas Amerika izigrava ulogu austrougarskog kaplara habrzburškog apsolutizma, koji je silom gušio svaki pokušaj slobodarstva i nezavisnosti u Evropi, koji je, takođe, silom nametao centralizovanu apsolutističku vlast; centralizovanu kontrolisanu kulturu, diktaturu istorije...? Zašto Amerika podržava centralizovanu programiranost? Da li zato što su humanizam, moral, pravda i demokratija zatajili? ...Da li zato što nisu po ćefu Džordža Soroša? Da li zato što je svrha postojanja probuđenog habzgburškog totalitarizma istrebljenje Srpstva, Srpske pravoslavne crkve i srpske države" (str. 112).
Ova dragocena knjiga govori o nameštaljkama zapadnih, satanizovanih moćnika, novih "crnorukaca" protiv Srba, te otuda knjiga g. Damjanovića Zapisi iz đedove kolibe zaslužuje istinsku pažnju. Trebalo bi da je pročita svaki intelektualac kome je do istine o Srbima stalo, i to ne samo srpski intelektualac, nego i svaki zapadni, a Srbi da je imaju u svome uzglavlju, tamo gde spavaju, da je čitaju uz molitvenik i Sveto Pismo, kako bi saznali pravu istinu o sebi i o tome kako se đavolski oblikuje savremeno zapadno javno mnjenje lažima i neistinama, i kako se časni narodi, kakvi su jamačno američki, engleski, nemački ili francuski, drže u neznanju. Ž.Đ.G